كتاب « 1 » قابوس‌نامه . . . » . در چاپ حاضر همان نامى كه كتاب بدان معروف است ، يعنى « قابوس‌نامه » ، اختيار شد . از خلال سطور كتاب ، نويسندهء آن را تا حدودى مىتوان شناخت ؛ وى مردى است دوست‌داشتنى ، نجيب و دانشمند ، پخته ، پرورده ، خوش فكر و خوش بيان ، و صميمى و مهربان . به همان اندازه كه وسعت معلومات او در رشته‌هاى گوناگون خواننده را به اعجاب مىافگند ، صداقت و صراحت گفتارش در دل اثر مىگذارد و نيز ژرف بينىها و نكته سنجيهاى خردمندانهء وى و حكايات و روايات آموزنده‌اى كه گاهى در بعضى ابواب بمناسبت مىآورد همه خواندنى و آموختنى و بخاطر سپردنى است . فكر روشن ، نكته‌هاى عبرت‌آموز او و نثر شيوا و ساده و روان و مؤثر نويسنده چندان قابل ملاحظه و ستودنى است كه در كنار آن ضعف او در كار شعر و شاعرى از خاطر فراموش مىشود . تنوّع موضوع ابواب كتاب و فوائد فراوانى كه از مطالعهء آنها ، بخصوص از نظر تحقيق در اوضاع و احوال اجتماعى ، سياسى ، اقتصادى ، دينى ، علمى و ادبى آن عصر ، حاصل - مىگردد اهمّيت كتاب را تا حدّى بالا مىبرد كه بايد با شادروان ملك ال شعر اى بهار همداستان شد و آن را « مجموعهء تمدن اسلامى پيش از مغول » ناميد « 2 » . دليل روشن ارزش معانى و لطف شيوهء بيان قابوس‌نامه توجه و اقبالى است كه در طى قرنها از طرف فارسى زبانان و فارسى خوانان نصيب اين كتاب شده است چندان كه سنائى غزنوى در حديقة الحقيقه - كه نظم آن را در سال 525 هجرى بپايان رسانيده - حكايتى از قابوس‌نامه را عينا نظم كرده است و از ان پس محمد عوفى در جوامع الحكايات و لوامع الروايات ، و قاضى احمد غفّارى در نگارستان ، و محمد حبله رودى در جامع التمثيل ، و فزونى استرابادى در

--> ( 1 ) - ب : « كتاب » ندارد ( 2 ) - سبك شناسى 2 / 113